DÜNYANIN KORUNMUŞ TAVANI ATMOSFER VE VAN ALLEN KUŞAKLARI Bizçoğunlukla pek farkında olmayız, ama her gezegene olduğugibi dünyaya da çok sayıda göktaşı düşmektedir. Diğergezegenlere düştüklerinde dev kraterler açan bu göktaşlarınındünyaya zarar vermemelerinin nedeni, gezegenimizi saran atmosferin düşmekteolan göktaşlarına karşı büyük bir direnç göstermesidir.Göktaşı bu dirence fazla dayanamaz ve sürtünmeden dolayıyanarak büyük bir kütle kaybına uğrar. Böylece, büyükfelaketlere yol açabilecek bu tehlike, atmosfer sayesinde savuşturulmuşolur. Kuran,atmosferin yaratılışındaki bu özelliği şöyleifade ediyor: "Gökyüzünükorunmuş bir tavan kıldık, onlar ise bunun ayetlerinden yüz çevirmektedirler."(Enbiya Suresi, 32) Gökyüzünün"korunmuş bir tavan" oluşunun en önemli örneklerinden biridünyayı saran manyetik alandır. Atmosferin en üst tabakası"Van Allen" adı verilen bir manyetik kuşaktan oluşur.Bu kuşak dünyanın çekirdeğinin sahip olduğu özelliklernedeniyle ortaya çıkmıştır. Çekirdek,demir ve nikel gibi manyetik özelliği olan ağır elementleri içerir.Ancak bunlardan daha önemlisi çekirdeğin iki farklı yapıdan oluşmuşolmasıdır: İç çekirdek katı, dış çekirdek ise sıvıhaldedir. Çekirdeğin bu iki katmanı birbiri etrafında hareketeder. Bu hareket ağır metaller üzerinde bir çeşit mıknatıslanmaetkisi yaparak bir manyetik alan oluşturur. İşte Van Allen Kuşaklarıbu manyetik alanın, atmosferin en dışına kadar ulaşanbir uzantısıdır. Bu manyetik alan sayesinde dünya, uzaydangelebilecek olan tehlikelere karşı korunmuş olur. Butehlikelerin en önemlilerinden biri, "Güneş rüzgarları"dır.Güneş, dünyaya ısı ve ışıktan başka,radyasyon ile beraber saatteki hızı 1.5 milyar kilometreyi bulan,proton ve elektronlardan oluşan bir rüzgar da gönderir. Güneşrüzgarları, dünyanın 40.000 mil uzağında manyetik halkalarçizen Van Allen Kuşakları'ndan geçemezler. Parçacık yağmuruşeklindeki Güneş rüzgarı, bu manyetik alanla karşılaşırve ayrılarak bu alanın çevresinden akar. Güneştengelen X ve ultraviyole ışınlarının büyük bölümüise atmosfer tarafından emilmektedir. Bu emilme olmadan, yeryüzünde hayatolması ise mümkün değildir. Etrafımızısaran atmosferik kuşaklar, sadece zararsız orandaki ışınlar,radyo dalgaları ve görünür ışığın dünyamızaulaşmasına imkan verecek bir geçirgenliğe sahiptirler. Eğeratmosferimiz bu geçirgenlik özelliğinden yoksun olsaydı, ne haberleşmedalgalarını kullanabilir, ne de canlılığın temeliolan gün ışığını bulabilirdik. Dünyayısaran ozon tabakası da Güneş’ten gelen ve canlılar içinzararlı olan morötesi ışınların yere kadar ulaşmasınıönlemektedir. Güneş'ten gelen ultraviyole ışınlarıyeryüzündeki tüm canlıları öldürecek kadar fazla enerji yüklüdürler.Bu nedenle, dünyada yaşamın var olabilmesi için, gökyüzünün"korunmuş tavan"ına bir de ozon tabakası eklenmi?tir. Ozon,oksijenden üretilir. Oksijen gazının (O2) moleküllerinde 2 oksijenatomu bulunurken, ozon gazının (O3) moleküllerinde 3 oksijen atomubulunur. Güneş'ten gelen ultraviyole ışınları, oksijengazına bir atom daha ekleyerek ozonu oluştururlar. Ve ultraviyolesayesinde oluşan ozon tabakası, öldürücü ultraviyoleışınları tutarak yeryüzünde yaşamın en temelşartlarından birini oluşturur. Kısacası;eğer dünya çekirdeğinin manyetik alan oluşturacak bir özelliğiolmasaydı, atmosfer zararlı ışınları süzecek yapıve yoğunlukta olmasaydı, kuşkusuz dünya üzerinde yaşam sözkonusuolamazdı. Ve kuşkusuz hiçbir insanın ya da başka bir canlınınbunları düzenlemesi de mümkün değildir. Açıktır ki,insanın yaşamı için "olmazsa olmaz" şartlar olanbu koruyucu özellikler, Allah tarafından var edilmiş ve gök, "korunmuşbir tavan" olarak yaratılmıştır. Başkagezegenlerin bu tür "korunmuş tavan"lardan yoksun olması, dünyanıninsan yaşamı için özel olarak yaratıldığınınbir başka göstergesidir. Örneğin, Mars gezegeninin çekirdeğikatıdır ve bu nedenle etrafında da manyetik bir koruma sözkonusu değildir. Mars'ın büyüklüğü dünyanınki kadarolmadığı için çekirdekte sıvı kısmı oluşturacakkadar bir basınç doğuramamıştır. Ayrıca gezegeninuygun büyüklükte olması da manyetik alan için yeterli değildir. Örneğin,Venüs'ün çapı yaklaşık dünyanınki kadardır. Kütlesidünyanınkinden ancak % 2 daha azdır ve ağırlığıda hemen hemen dünyanınkine eşittir. Dolayısıyla hem basınçaçısından, hem de diğer nedenlerle Venüs'te de metalik bir sıvıçekirdek kısmının oluşması kaçınılmazdır.Buna rağmen Venüs'te de manyetik alan yoktur. Bunun sebebi Venüs'ün Dünya'yagöre oldukça yavaş dönmesidir. Dünya kendi etrafındaki turunu 1 gündetamamlarken Venüs bir turu 243 günde tamamlıyor. Dünyanın"korunmuş tavan"ını oluşturan manyetik alanınvar olması için, Ay'ın ve komşu gezegenlerin büyüklükleri vedünyaya uzaklıkları da önemlidir. Komşu gezegenlerden birininşimdikinden büyük olması, o gezegene büyük bir çekim kuvvetikazandıracaktı. Komşu gezegenin sahip olacağı bu büyükçekim kuvveti, dünyanın çekirdeğindeki katı ve sıvıkısımlardaki hareket hızını değiştirecek, bugünküşekilde bir manyetik alanın oluşmasına engel olacaktı. Kısacasıdünya göğünün "korunmuş tavan" özelliğine sahipolması, dünyanın çekirdeğinin yapısı, dönüş hızı,gezegenler arası uzaklık ve gezegenlerin kütleleri gibi pek çok değişkeninen uygun noktada birleşmesini gerektirmektedir. |